تشکیل اسکار از آخرین مراحلِ ترمیم و بهبودی زخم بشمار میرود. این مرحله میتواند از 21 روز تا دو سال در موارد شدید طول بکشد. بیمار باید دقت داشته باشد که مراقبت از زخم ها تاثیر مستقیمی در بهبود جای زخم و ترمیم پوست دارند. با مراقبت کافی و مناسب از زخم میتوان جای زخم (اسکار) را به حداقل رساند و حتی در مواردی از ایجاد جای زخم جلوگیری کرد. هر چند پیشگیری از ایجاد جای زخم (اسکار) در زخم هایی که تمام ضخامت پوست اسیب دیده است ، ممکن نیست.
اسکار ها چگونه و چرا شکل میگیرند؟
در صورت آسیب دیدن لایه درم پوست، بدن فیبر های کلاژن جدیدی ایجاد میکند تا آسیب را ترمیم کنند و در نتیجه ی این عمل، اسکار شکل می گیرد. اسکار ها از بافت متفاوتی نسبت به بافت پوست اطراف برخورار است. همچنین باید در نظر داشت که اسکار ها پس از بهبودی کامل زخم شکل میگیرند.
انواع مختلفی از اسکار ها وجود دارد. بیشتر آنها صاف و کمرنگ هستند. در بعضی موارد نیز به دلیل تولید بیش از حد کلاژن، اسکار های برجسته تولید میشوند. برخی انواع دیگر از اسکار ها میتوانند ظاهری فرو رفته یا حفره ای به خود بگیرند. همچنین اسکار هایی هستند که ظاهری شبیه به پوست کشیده شده دارند.
انواع اسکار
اسکار های فعال میتوانند سفت، ضخیم، قرمز و یا برجسته باشند و همچنین ممکن است همراه با حساسیت و احساس درد باشند و در مواردی حتی محدودیت هایی در امور حرکتی ایجاد کنند. ایجاد شدن اسکار به عوامل مختلفی همچون اندازه، عمق و علت ایجاد زخم بستگی دارد.
انواع اسکار ها را میتوان در دسته های زیر تقسیم بندی کرد:
- اسکار سیکاتریس: اسکار هایی از این نوع را میتوان از روی ظاهر صاف یا کمی برجسته، و رنگ صورتی یا قرمز مانندشان تشخیص داد. این اسکار ها ممکن است با احساس درد یا خارش همراه باشند. مراقبت مناسب از از زخم، شانس اینکه این اسکار ها بجای برجسته شدن، صاف و تخت باشند را افزایش میدهد
- اسکار هایپرتروفیک: ظاهر اینگونه اسکار ها، برجسته و سفت است. ممکن است با احساس درد همراه باشند و حرکت را محدود کنند. اسکار های هایپرتروپیک میتوانند در هر جای بدن ایجاد شوند، اما معمولا در نتیجه ی زخم هایی که روی سینه، پشت(قسمت فوقانی کمر) و شانه ها هستند شکل میگیرند.
- اسکار کلوئید: از ظاهر این اسکار ها میتوان برآمده بودن آنان را به سرعت تشخیص داد. این دسته از اسکارها گسترش یافته و بزرگتر از زخمی هستند که موجب ایجاد آن ها شده است. این اسکار ها میتوانند تا یکسال پس از جراحت ظاهر شده و با احساس درد و خارش همراه باشند .
- اسکار های کنتراکچر: اسکار کنتراکچر زمانی شکل میگیرند که بافت اسکار، ضخیم تر و متراکم تر از پوست اطراف باشد. این دسته از اسکار ها میتوانند موجب محدودیت های حرکتی بشوند بخصوص اگر در نزدیکی مفاصل اصلی مانند مفصل زانو باشند.
باید توجه داشت که فاکتور های سلامت بیمار در درمان اسکار ها تاثیر گذارند. این فاکتور ها عبارتند از:
- بیماری های خاص: مانند دیابت، بیماری تیروئید، فشار خون بالا و گردش خون ضعیف
- تغذیه: برای بهبودی سریعتر و بهتر بدن به روی، ویتامین C، آهن، پروتئین، کالری کافی و همینطور مواد معدنی و ویتامین ها نیاز دارد
- سن
عوامل دیگری چون سابقه ی مصرف دخانیات و کیفیت پوست و عملکرد خون رسانی به نواحی مورد نظر از عواملی هستند که میتوانند روی بهبودی زخم ها اثرگذار باشند.
