زخم های ناشی از تابش اشعه
زخم های ناشی از تابش اشعه یا زخم های تابشی، به آن دسته از زخم ها اطلاق میشوند که بدلیل اثرات حاد یا مزمن پرتو های یونیزان بوجود می آیند. آسیب ناشی از این پرتو ها عموما بر پوست و گاها بافت نرم زیرین تاثیر می گذارد.
در موارد شدید تر حتی ساختار های عمیق مانند استخوان ها را نیز درگیر میکند. شایعترین دلیل ابتلای به این گونه زخم ها، اثرات جانبی پرتودرمانی است.
از دیگر عوامل ایجاد کننده ی این زخم ها میتوان به شرایط شغلی و محیطی اشاره کرد. برای مثال افرادی که در مناطق حاوی مواد پرتو زا مشغول به کارهستند، در خطر ابتلای به اینگونه زخم ها میباشند.
پرتو درمانی و زخم های ناشی از آن
پرتودرمانی یا همان رادیوتراپی میتواند به عنوان روشی نجات بخش در درمان سرطان در نظر گرفته شود. البته آسیب های احتمالی آن نیز باید در نظر گرفته شود. حالت مداوم تجدید پوست، موجب میشود تا پوست نسبت به سایر اندام ها، بیشتر آسیب پذیر باشد. هرچند این آسیب ها با پیشرفت تکنولوژی کاهش پیدا کرده، اما گاهی برای کمتر کردن اثرات احتمالی نامطلوب، لازم است تا از یک پزشک متخصص در زمینه ی درمان زخم های رادیوتراپی در مراحل درمان کمک گرفته شود.
در زخم های تابشی عموما پوست و بافت های نرم زیرین و در مواردی استخوان ها درگیر میشوند. بهبودی ایگونه زخم ها عموما سخت و زمان بر است.
باید در نظر داشت که توانایی بدن در درمان این زخم ها به دلیل موقیت بیماری ، کند شده است.
در چنین شرایطی، کمک گرفتن از یک پزشک متخصص میتواند دردرمان زخم های فعلی و به کاهش رساندن عوارض پیش رو، کمک کننده باشد.
آسیب دیدگی هایی که علت آنها تابش اشعه است، میتواند از آسیب های التهابی تا زخم های مزمن را شامل شود که در درصد زیادی از بیمارانی که تحت پرتودرمانی قرار گرفته اند رخ میدهد. اینگونه آسیب ها معمولا در دو هفته ی اول درمان اتفاق می افتند و گاها میتوانند تا چندین سال پس از درمان نیز ادامه یابند.
درمان با رادیوتراپی میتواند باعث موارد زیر شود:
- آسیب های بافتی
- آسیب DNA
- التهاب ها و زخم های پوستی ( هم لایه های داخلی و هم لایه های خارجی )
علائم و نشانه های آسیب های پوستی ناشی از رادیوتراپی عبارتند از موارد زیر:
- سرخی
- خارش
- رطوبت
- درد
- پوست انداختن
- پوسته پوسته شدن
- تاول و التهاب
- تغییرات رنگدانه ای
- پیشرفت زخم
چهار درجه التهاب های پوستی ناشی از پرتودرمانی به شرح زیر است:
- قرمزی
- لایه برداری (پوست اندازی)
- ورم
- مرگ سلول های پوستی
چه افرادی از افراد بیشتر از دیگران در معرض ابتلای به اینگونه زخم ها آسیب ها قرار دارند؟
- افرادی که بیماری های پوستی دارند
- افراد چاق و یا دارای اضافه وزن زیاد
- بیماران دارای سو تغذیه
- بیماران دیابتی
- بیماران عفونی مانند افراد مبتلا به HIV
کدام قسمت های بدن بیشتر در معرض آسیب های تابشی قرار دارند؟
پوست صورت، گردن، تنه و اندام های تحتانی بیشتر در معرض ابتلا به اینگونه زخم ها هستند.
چطور میتوانیم از جدی تر شدن زخم های تابشی جلوگیری کنیم؟
از این موارد پرهیز کنید:
- از خاراندن یا کندن پوست آسیب دیده پرهیز کند
- از استفاده از عطر، دئودرانت و لوسیون های بر پایه الکل اجتناب کنید
- از صابون های معطر استفاده نکنید
- از شنا کردن در استخر ها یا وان های آب گرم حاوی کلر خودداری فرمایید
- زمان زیادی را زیر نور خورشید نگذرانید
درمان زخم های ناشی از تابش اشعه و رادیوتراپی چقدر زمان میبرد؟
در مواردی که زخم ها شدید نیستند حدودا بین 2 تا 4 هفته برای بهبودی آن ها زمان لازم است. در موارد جدی تر که بافت ها آسیب بیشتری دیده اند، روند بهبودی ممکن است تا چندین ماه به طول بیانجامد. در این میان ممکن است از روش های درمانی جهش کاهش درد و یا خارش زخم استفاده شود.
همانطور که قبل تر اشاره شد، پرتو درمانی به عنوان روشی برای درمان سرطان میتواند بسیار موثر و نجات بخش باشد، اما میتواند آسیب های جدی نیز وارد کند. توصیه میشود که با مشورت با پزشک متخصص و تحت نظارت او، آسیب های احتمالی زخم های تابش اشعه را به حداقل برسانید.
