درمان زخم پای دیابتی

زخم پای دیابتی را میتوان به عنوان یکی از عوارض شایع بیماری دیابت معرفی کرد. اینگونه زخم ها با روش هایی همچون ورزش، رژیم غذایی و انسولین کنترل نمیشوند. زخم پای دیابتی عموما در کف پا و انگشتان ظاهر میشوند و میتوانند از بافت های پوستی و لایه های زیرین تا حتی استخوان های بیمار را نیز درگیر کند.

باید توجه داشت که تمام بیماران دیابتی در خطر ابتلای به زخم پای دیابتی هستند. هرچند مراقبت های مناسب از پا میتواند از بروز اینگونه زخم ها جلوگیری کند. درمان زخم های پای دیابتی با توجه به علل ایجاد آن ها، از یکدیگر متفاوت است.

هرگونه نگرانی و تغییرات پوست را با پزشک خود مطرح کنید تا از جدی نبودن مشکل مورد نظر اطمینان حاصل فرمایید چرا که زخم های آلوده در مواقعی میتوانند حتی منجر به قطع عضو شوند.

شناسایی علائم و تشخیص زخم پای دیابتی

از آنجایی که بسیاری از افراد مبتلا به زخم پای دیابتی، توانایی احساس درد را از دست میدهند، بنابراین درد را نمیتوان از علائم رایج در نظر گرفت. شایع ترین موردی که میتواند بیمار و اطرافیان را از این زخم ها آگاه کند،تخلیه ی زخم و ردی است که این زخم ها در جوراب یا کفش یا… بیمار گذاشته اند.

بیمار ممکن است از ناحیه پا، ورم غیر معمول را تجربه کند یا با قرمزی، سوزشو بوی بد از یک یا هر دو پا مواجه شود. اینها همه میتوانند علائم اولیه ای از زخم های پای دیابتی به شمار بروند.

از دیگر مشهود ترین علائم زخم پای دیابتی، بافت سیاهی است که در ناحیه ی زخم قابل رویت است. نکروز ( سیاه مردگی بافت ) که به مرگ بافتی در اثر عفونت اشاره دارد نیز میتواند در زخم ظاهر شود که ممکن است با درد، بی حسی و یا ترشحات بد بو همراه باشد.

مورد دیگری که باید در نظر داشت این است که زخم های پا همیشه مشخص نیستند و حتی تا زمانی که زخم آلوده نشود، علائمی از خود نشان نمیدهد.

در صورتی که رنگ پوست تغییر کرده، مخصوصا زمانی که بافت سیاه شده است، و یا احساس درد در ناحیه ای از پا که بنظر میرسد تحریک شده یا پینه بسته، مورد را سریعا با پزشک متخصص در میان بگذارید.

طبقه بندی شدت زخم پای دیابتی

با در نظر گرفتن شرایط زخم بیمار، میتوان آنرا در یکی از گروه های زیر جای داد(از خفیف تا شدید):

بدون ضایعات باز: زخم های این مرحله ممکن است ضایعه ای باشند که بهبودی یافته
زخم سطحی: در این مرحله، زخم هنوز به لایه های عمیق تر نفوذ نکرده
زخم عمیق تر : زخم تا تاندون ها، استخوان یا مفاصل پیشروی کرده است
زخم تا بافت های عمیق را درگیر کردهو ممکن است با آبسه، عفونت استخوان (استئومیلیت) یا التهاب تاندون ها (تاندونیت) همراه باشد.
قانقاریا در بخش هایی از پا یا پاشنه ی پا گسترش یافته و دیده میشود
گسترش قانقاریا (سیاه مردگی بافت) تا جایی پیش رفته که کل پا را درگیر کرده است

علل زخم پای دیابتی

زخم های پای دیابتی در بیماران عموما به دلایل زیر بروز میکنند:

گردش ضعیف خون
قند خون بالا
آسیب های عصبی
پا ی زخمی شده یا تحریک شده

گردش ضعیف خون شکلی از بیماری های عروقی در نظر گرفته میشود که در آن، خون به طور موثر و صحیح در پا جریان نمی یابد. همچنین گردش ضعیف خون میتواند بهبود زخم ها را دشوار تر کند.

سطح بالای گلوکز نیز میتواند با اثر گذاشتن روی روند بهبودی زخم های عفونی پا، درمان و بهبودی آن ها را کند تر کند. بنابراین در این شرایط کنترل سطح قند خون امری حیاتی است. بیماران مبتلا به دیابت و دیگر بیماری های مزمن، ممکن است با شرایط سخت تری رو به رو باشند.

قند بالا در گذر زمان با اثر گذاشتن روی رشته های عصبی میتوانند منجر به اختلال در عملکرد (نروپاتی ) و احساس درد شوند. اعصاب آسیب دیده ممکن است احساسی از خستگی و درد را به همراه داشته باشند. اینگونه آسیب های عصبی میتوانند حساسیت به درد پا را کاهش بدهند. در نتیجه ممکن است زخم هایی بدون درد در پای بیمار بوجود بیایند که ممکن است بعدا در اثر عفونت منجر به شدیدتر شدن زخم شوند.

قبل تر ذکر شد که تمام بیماران دیابتی در معرض ابتلای به زخم پای دیابتی هستند. همچنین ذکر شد که بروزاین زخم ها میتواند دلایل متفاوتی داشته باشند.

برخی عوامل دیگر وجود دارند که میتوانند خطر ابتلا به زخم پای دیابتی را افزایش دهند؛ این موارد عبارتند از:

اصلاح نادرست ناخن های پا
بیماری قلبی
بیماری کلیوی
چاقی و اضافه وزن زیاد
مصرف الکل
کفش های بی کیفیت
عدم رعایت صحیح بهداشت پا
بیماری های چشمی مرتبط با دیابت
مصرف سیگار و دخانیات

قابل ذکر است که زخم پای دیابتی در مردان مسن شایع تر است.

عفونت را میتوان از عوارض بسیار جدی زخم پا در نظر گرفت که نیاز به درمان فوری دارد.

جراحی

این امکان وجود دارد که پزشک پیشنهاد بدهد تا برای بهبودی زخم ها، عمل جراحی صورت بگیرد. احتمالا نیازی به جراحی نخواهید داشت اما اگر گزینه ی درمانی دیگری نتواند به شما کمک کند، عمل جراحی میتواند از بدتر شدن شرایط زخم و حتی قطع عضو جلوگیری کند.

پیشگیری از زخم پای دیابتی

بیش از نیمی از زخم های پای دیابتی مبتلا به عفونت میشوند. در مواردی حتی این اتفاق منجر به قطع عضو بیمار میشود. بنابراین قابل درک است که مراقبت های پیشگیرانه تا چه حد حائز اهمیت اند.