زخم های عروقی ( زخم های شریانی و وریدی )
زخم های شریانی و وریدی دو نوع از زخم های باز هستند که غالبا در اندام های تحتانی مانند پا و ساق پا ایجاد میشوند.
زخم های شریانی
زخم های شریانی به آن دسته از زخم ها گفته میشود که بدلیل کمبود جریان خون و ضعف در رساندن مواد مغذی و اکسیژن به بافت ها در اندام های تحتانی ایجاد میشوند. در اثر این زخم ها، پوست و بافت ها از اکسیژن محروم شده و در نتیجه باعث ایجاد شدن زخم باز میشوند. اختلال در خون رسانی و کمبود انتقال مواد معدنی میتواند ترمیم زخم ها یا خراش هایی که به علت های دیگر ایجاد شده اند را مختل کند و آنها نیز در نهایت تبدیل به زخم های شدید تر شوند.
شریان ها بطور کلی وظیفه حمل خون و مواد مغذی و اکسیژن را به بافت های بدن دارند. اختلالات و محدودیت هایی که در مسیر سیستم خون رسانی باعث اختلال عملکرد صحیح عروق میشوند، میتوانند در نهایت منجر به بافت مردگی یا زخم شوند.
زخم های وریدی
زخم های وریدی آن دسته از زخم ها هستند که در اثر آسیب به رگها به دلیل برگشت ناکافی خون به قلب صورت میگیرند. این وضعیت زمانی رخ میدهد که عروق وریدی نتوانند خونی که از قلب به اندام ها آمده را، با موفقیت به سمت بالا یعنی به سمت قلب بفرستند. در نتیجه بخشی محتوای درون رگ ها به عقب جریان پیدا میکنند و موجب افزایش فشار در منطقه ای خاص معمولا بالای مچ پا میشوند. اگر خون به درستی در بدن جریان نداشته باشد، در یک ناحیه از بدن جمع میشود و منجر به آسیب به ورید ها و نشت مایعات و سلولهای خونی و ایجاد تورم میشود.
ورید ها وظیفه حمل خون دارای دی اکسید کربن و برگرداندن آنها از بافت های بدن به سمت قلب را دارند. اگر عروق وریدی به هر دلیلی آسیب دیده باشند یا دچار مشکل شده باشند، فرد در خطر ابتلای به اینگونه زخم قرار دارد.
برخلاف دیگر زخم ها، درمان اینگونه زخم های پا میتواند تا ماه ها به طول بینجامد. با وجود شباهت ها، هر کدام از این زخم ها به منظور بهبودی سریع و مناسب، درمان های خاص خود را طلب میکنند.
علائم
از علادم مشترک زخم های وریدی و شریانی میتوان به درد و تورم اشاره کرد. علائم دیگری نیز هستند که میتوانند بین زخم های وریدی و شریانی متفاوت باشند.
علائم زخم های شریانی
زخم های شریانی معمولا در سمت خارجی پا، پاشنه پا، و یا انگشتان پا ایجاد میشوند. هرچند اینگونه زخم ها میتوانند در مناطق دیگری نیز ایجاد شوند. بیمار این زخم ها را با درد ناشی از آنها تجربه میکند.
از دیگر علائم و ویژگی های زخم های شرانی میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- زخم های قرمز، زرد یا سیاه
- زخم عمیق
- درد پا در شب
- زخم خونریزی ندارد
- پوست سفت و بی مو
- ناحیه ای که درگیر شده، به دلیل به حداقل رسیدن جریان خون، سرد است
- پا هنگام آویزان بودن قرمز، و هنگام بالا آوردن، رنگ پریده میشود
علائم زخم های وریدی
زخم های وریدی غالبا در زیر زانو و در ناحیه های داخلی مچ پا تشکیل میشوند. معمولا بیمار آنقدر ها احساس ناراحتی نمیکند. مگر اینکه زخم آلوده شده باشد. البته در موارد دیگر زخم میتواند دردناک باشد.
از علائم زخم و مناطق آسیب دیده میتواند موارد زیر را ذکر کرد:
- ورم
- التهاب
- درد
- احساس خارش در پوست و سفت شدن آن
- پوسته پوسته شدن
- پوست لکه دار شده ( قهوه ای یا سیاه )
- تخلیه ی زخم
چه عواملی موجب بروز این زخم ها میشوند؟
دلیل اغلب این زخم ها را میتوان گردش ضعیف خون دانست. هنگامی که عروق آسیب میبینند یا به نحوی دیگر در سیستم خون رسانی اختلال ایجاد میشود، پوست و بافت از مواد مغذی و اکسیژه محروم میشوند. التهاب بوجود میآید و زخم های باز شکل میگیرند.
از دیگر علل ایجاد زخم های شریانی میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- دیابت
- سیگار
- سن بالا
- کلسترول بالا
- فشار خون بالا
- ضخیم شدن عروق
- واسکولیت ( التهاب رگ )
- نارسایی کلیه
همچنین سایر علائم زخم های وریدی عبارتند از:
- فشار خون بالا
- چاقی و اضافه وزن زیاد
- شکستگی یا آسیب دیدگی
- اختلالات لختگی خون
- نارسایی قلبی
- بارداری
- ترومبوز ورید عمقی ( ایجاد لخته های خونی در ورید های عمقی پا )
توجه داشته باشید که در صورت داشتن علائمی که در بالا ذکر شد، بخضوص اگر آن علائم به همراه علائم زیر همزمان اتفاق افتادند، سریعا و بدون معطلی به پزشک متخصص مراجعه کنید.
- تب
- تخلیه زخم
- بوی بد دهان
- بی حسی
در موارد شدیدتر این علادمی که ذکر شد میتوانند نشانه ای از عفونت باشند. در نظر داشته باشید که در صورت عدم توجه و وخیم تر شدن زخم ها، ممکن است نیاز به قطع عضو باشد.
درمان زخم های شریانی چگونه است؟
به منظور درمان زخم های عروقی شریانی، پزشک لازم میداند تا گردش خون در منطقه را بازیابی کند. پزشک ممکن است در صورت نیاز برای بازگرداندن جریان خون به منطقه ی آسیب دیده، آنژِوپلاستی یا جراحی را لازم بداند.
در آنژِوپلاستی با باز کردن شریان آسیب دیده، بهبودی جریان خون حاصل میشود و در نتیجه علائم آسیب دیدگی نیز از بین میروند.
اگر جریان خون قابل بازیابی نباشد یا زخم به شدت دچار آلودگی شده باشد، ممکن است قطع عضو گزینه ای باشد که مطرح میشود.
با پزشک خود مشورت کنید تا دستورالعمل های مربوطه در مورد خشک نگه داشتن، تمیزی و نحوه ی بانداژ زخم برای جلوگیری از عفونت، آلودگی، بزرگتر شدن و گسترش زخم را دریافت کنید.
درمان زخم های وریدی چگونه است؟
درمان اینگونه زخم های بخصوض ممکن است ما هها به طول بینجامد. در مواردی کمیاب ممکن است هرگز بهبودی حاصل نشود. مانند زخم های شریانی، درمان زخم های وریدی نیز معطوف به بهبود جریان خون در مناطق آسیب دیده است.
در این مورد نیز پزشک ممکن است برای شما آنتی بیوتیک تجویز کند. آنتی بیوتیک ها علت های زمینه را برطرف و از عود مجدد جلوگیری میکنند. هرچند باید در نظر داشت که آنتی بیوتیک ها به تنهایی زخم های وریدی را درمان نمیکنند.
پزشک شما دستور العمل های مربوطه در مورد پانسمان تمیز و صحیح زخم را به شما ارائه خواهد کرد. معمولا پانسمان و مراقبت هایی که پزشک به شما توصیه میکند موجب بهبود جریان خود و کاهش علائم میشود.
ممکن است پزشک علاوه بر اینها برای شما مسکن نیز تجویز کند. همچنین ممکن است به شما توضیه کنند تا پا یا مناطق آسیب دیده را در سطح بالاتری نگه دارید.
زخم های شریانی و وریدی نتیجه ی گردش نامنظم خون هستند. درصورتی که این زخم ها درمان نشوند میتوانند عوارض بسیار جدی ایجاد کنند. اگر علادم غیرمعمولی تجربه کردید یا در اندام تحتانی خود احساس درد کردید، سریعا به دنبال مراقبت ها و پیگیری های پزشکی باشید.
به هیچ عنوان موردی را خودتان تشخیص ندهید و این کار تخصصی را به پزشک متخصص بسپارید.نگرانی ها و مشکلات خود را با پزشکتان مطرح کنید تا از حصول بهترین درمان ممکن اطمینان خاطر بدست بیاورید.
